SUMARNÁMSKEIÐ 2006

Leiðbeiningarnar að detta inn

2006-06-07T10:44:00.000Z

Ef þið skrollið niður síðuna sjáið þið að nú eru komnar inn leiðbeiningingar um fyrstu tvo kaflana.
Endilega spyrjið spurninganna á kommentakerfinu, hversu heimskulegar sem ykkur finnst þær að vera.
Munið bara að það eru ekki til neinar heimskulegar spurningar, bara heimskuleg svör og ég ér bara nokkuð sleipur í þeim:-)

Smá hugleiðing um námskeiðið

2006-05-25T15:34:00.000Z

Þetta námskeið er mjög erfitt, ég get alveg lofð ykkur því. Ef þið ætlið að standast það, sem ég veit að þið verðið flest að gera út af kröfum LHÍ, þá skuluð þið hafa eftirfarandi atriði í huga:
1) Mætið í alla tíma.
Auðvitað getur verið að eitthvað óviðráðanlegt komi upp, en þegar farið er á þeim hraða yfir námsefnið líkt og gert er á þessu námskeiði er hver kennslustund mjög mikilvæg.
2) Gerið öll heimaverkefnin á tilsettum tíma. - líka hljómakortin
Hljómfræði líkt og tónheyrn er algert rútínufag, ef þið æfið ykkur ekki er ekki nokkur möguleiki að þið getið staðist prófið. Vinnið því verkefnin ykkar samviskusamlega og helst sem fyrst eftir að tímanum lýkur. Þá er kollurinn ennþá nokkuð heitur eftir áreitið í kennslustundinni. Þetta er vitaskuld dálítið erfitt fyrir kvöldhópinn.
3) Lesið kennsubókina
Ekki eru allir á eitt sáttir hvort að kennslubók þeirra félaga er skemmtileg aflestrar. Burtséð frá því er þar samt að finna allar þær upplysingar sem þið þurfið.
4) Skoðið sýnisdæmin í bókinni.
Eftir hverjum kafla bókarinnar fylgja sýnisdæmi, lystilega vel gerð. Nokkur þeirra eru hljómgreind, önnur ekki. Skoðið þessi dæmi vel, raddhreyfingar og hljómaferli. Það er hægt að læra mikið af þessum hluta bókarinnar.
5)Mætið með réttu græjurnar í tíma.
Réttu amboðin eru nauðsynleg, svo að tími fari ekki til spillis.
Nótnaskriftarhefti, blýantur, strokleður, yddari og svo náttúrulega kennslubókin sjálf.
6) Aldrei gefast upp
Þó að sumt virðist illskiljanlegt í fyrstu, er hljómfræðin ákaflega rökrétt og til þess að gera einföld grein. Það er því oft á ólíklegustu tímum að hljómfræðin opnast fyrir nemendunum. Við verðum bara að vona að það gerist mjög fljótlega á þessu námskeiði.
7) Ítrekun, vinnið öll heimaverkefnin
Það er stundum að nemendur sleppa því að gera heimaverkefni og segja ástæðuna vera að þau skilji bara ekki neitt og viti ekkert hvað þau eig að gera. Segjast ætla að gera verkefnið seinna þegar skilningurinn verði kominn. Þó að þið skiljið e.t.v. ekki allt reynið samt alltaf að gera verkefnið, nýtið ykkur kennslubókina og sýnisdæmin. Ég fer yfir öll verkefnin í tímanum (maður á mann) og get þá útskýrt alls kyns atriði. Ef þið skilið engu fáið þið ekki þessa 3-4 mínútna „einkakennslu“
8) Ekki hræðast hljómfræðina
Þetta er sárameinlaust fag og lógiskt. Það geta allir lært hljómfræði ef þeir hafa nægilega tónfræði þekkingu, þolinmæði og dugnað.
Sjáumst hress
Tryggvi M.B.

KENNSLUAÆTLUN I HFR I

2006-04-28T10:59:00.000Z

Hér fyrir neðan má sjá fyrirhugaða tíma í hljómfræði I í sumar. Planið er síðan á þessa leið: Eftir hvern tíma set ég inn nokkur stikkorð um hvern kafla sem gæti hjálpað ykkur að leysa verkefnin í verkefnaheftinu. Þetta verða ekkert langir fyrirlestrar, heldur eins og áður sagði stuttar leiðbeiningar um hvern kafla. Ef einhverjar spurningar vakna, getið þið lagt inn spurningar á kommentakerfinu og ég get þá svarað þeim þar, eða í næstu kennslustund. Vona að þetta virki:-)
Kveðja,
Tryggvi M.B.

29. mai I. og II. kafli

2006-04-28T10:58:00.000Z

I. kafli - Þríhljómar
II. kafli - Grunnstöðuhljómar tengdir saman

Hér kemur kafli úr tölvupósti um I. og II. kafla:
--
Mundu bara hinar klassísku reglur hvernig við tengjum sama grunnstöðuhljóma
1) Hreyfðu fyrst bassatóninn, (grunntóninn) á réttan stað
2) Láttu sameiginlega tóna liggja
3) Restin fer stystu leið.
-
Þar sem við tengjum aldrei saman sæti sem standa hlið við hlið eru alltaf einhverjir tónar sameiginlegir og liggja því kyrrir.
Það er aðeins bassaröddin sem stekkur. Sópran, alt og tenór liggja á milli hljóma eða taka skref. ÞÆR ÞURFA ALDREI AÐ STÖKKVA. (ein undantekning)
-
vii° er vandamálasætið vegn hinnar minnkuðu fimmundar. Þessa fimmund þarf að undirbúa það er annað hvort gert með ii eða IV. vii° leysist undantekningalaust á iii. Minnkaða fimmundin leysist með því að hún gengur niður eitt skref. Í framhaldi af þessu þurfum við að brjóta regluna um að láta sameiginlega tóna liggja. Lausn vii° er því svona:
1) Bassinn stekkur niður fimmund (upp ferund) á iii
2) sú rödd sem syngur minnkuðu fimmundina gegnur niður eitt skref
3) hinar tvær stökkva báðar niður 3und á tilheyrandi hljómtóna.

6. juni III. Sexundarhljomar

2006-04-28T10:57:00.000Z

Nú er að takast á við framhaldið, sexundarhljómana. Ég geri ráð fyrir því að þú hafir lesið þér vel til um gerð þessara hljóma, enda vel útskýrt í bókinni. Helsti munurinn er sá að við þurfum ekki lengur að taka hátíðlega þá reglu að láta sameiginlegan tón liggja á milli hljóma. Það er reyndar alltaf gott að láta tónana liggja ef unnt er, til þess að missa ekki raddirnar á alltof mikið flug, en með því að nota sexundahljóma getum við leyft okkur að leggja örlítið meiri áherslu á gæði útraddanna (sópran og bassa) og látum því t.d. sópran ekki liggja á sama tóninum lengur en tvo hljóma í röð.

Núna verður hins vegar hættan á samstígum 5undum og 8undum meiri og athyglisgáfan þarf að komast á örlítið hærra viðbúnaðarstig en í fyrsta verkefninu. Eftir hver hljómskipti skaltu leita vel að samstígum 5undum og 8undum (og 1undum).
Lestu saman Sópran-Alt, S-T, S-B. Svo A-T, A-B og að endingu T-B. Þannig ættirðu að finna alla þá samstigni sem hætt er við að rati í dæmið þitt. Þetta er nokkuð tímafrekt, en kemst fljótlega upp í vana og augun fara að læra hvar á að leita að samstigninni.

Hvað varðar vii° er allt við það sama. Það þarf að undirbúa minnkuðu fimmundina með ii eða IV og leysa á iii.

Í þessum kafla er líka farið að hvika frá reglunni um að tvöfalda alltaf grunntón hljóms. Nú er alveg jafn góður kostur að tvöfalda 5undina og jafnvel 3undina líka, en það getur verið nauðsynlegt eins og þú sérð hér að neðan.
Ef vel er að gáð, sérðu að þegar maður ætlar að undirbúa vii° með ii6 verður að tvöfalda þríund ii sætisins. Það er óhjákvæmilegt því að það er einmitt þessi sama þríund sem er bundin yfir og verður minnkaða 5undin í vii°. Ef þessi þríund er í bassanum (sbr.ii6) þá verður hún einnig að vera til staðar í einhverri annari rödd (S-A-T) til þess að hægt sé að binda hana við hina minnkuðu 5und vii° sætisins sem á eftir kemur. Dálítið ruglingslegt, en vonandi skiljanlegt eftir nokkrar umferðir.

8. juni IV. Fersexundarhljomar

2006-04-28T10:56:00.000Z

Í gær fórum við í fersexundarhljóminn, sem ég verð að skrifa sem 6/4 hér, þó að tölurnar eigi nú að standa í lóðréttri röð.
Fersexundarhljómurinn er ekki flókinn sem slíkur og reglurnar um hann tengjast alltaf BASSAGANGI. (S-A-T koma reglunum lítið við). Málið er að það má hvorki stökkva með bassan í fersexundarhljóm né úr honum. Þetta má leggja á minnið með ambögu-fyrripartinum:
ALDREI STÖKKVA Í NÉ ÚR
FERSEXUNDARHLJÓMI
(Það má alveg reyna að botna þetta)
Mér finnst fersexundarhljómarnir koma langbest út sem tengihljómar. Það er þegar að bassalínan gengur í skrefum í gegnum 6/4 hljóminn. Annaðhvort upp í móti eða niður í móti (sjá kennslubók IV-3). Fersexundarhljómar eru nauðsynlegir, en gættu þín á að ofnota þá ekki. Þessir hljómar eru svo óstöðugir að tónlist sem er hlaðin 6/4 hljómum verður ráðvillt og stefnulaus. Þetta er líka ástæðan fyrir því að aldrei má skrifa tvo 6/4 hljóma í röð
vii° er ekki mikið til vandræða ef þú manst eftir því að stökkva hvorki í né úr 6/4. Ef þú vilt nota vii° í 6/4 stöðu verðurðu að undirbúa með ii6 eða IV grunnstöðu til þess að ómstriða fimmundin geti legið milli hljómanna í bassaröddinni. Á sama hátt geturðu aðeins leyst vii°6/4 á iii í grunnstöðu. Það er vegna þess að minnkaða fimmundin er í bassaröddinni og þegar hún gengur niður skref á iii sæti hlýtur hún að lenda á grunntóni þess sætis. Skoðaðu vel sýnisdæmin á bls 42 og taktu mið af raddfærslunni þar.
Gangi þér vel

12. juni V. kafli og VI. kafli

2006-04-28T10:55:00.000Z

V. kafli - Tengingar hljóma án sameiginlegra tóna
VI. kafli - Framvinda
Þessir tveir kaflar eru hvað lesvænlegastir og treysti ég því að þið hafið bjargað ykkur sjálf að mestu leyti. Hvað varðar tengingar hljóma án sameiginlegra tóna höfðum við tvö góð hjálpardekk. Annarsvegar að láta S-A-T ganga í gagnstæða stefnu við bassa. (Þetta er sérstaklega hentugt ef hljómarnir eru báðir í grunnstöðu). Hinsvegar að láta annan hljóminn vera í hljómhvörfum. (Munið samt eftir því að stökkva ekki inn í 6/4 hljóm). Með þessu móti minnkið þið nokkuð líkurnar á samstígum áttundum og fimmundum, en þið verðið samt alltaf að hafa augun opin!!
Við fórum nokkuð vel í gegnum framvindukaflann og ef ég á að draga saman efni hans í eina setningu væri það: „Gætið þess að dæmin ykkar litist ekki um of af einni gerð hljómasambanda“
Aðalendir = V-I báðir hljómar í grunnstöðu
Fullkominn aðalendir = V-I í grunnstöðu og sópran endar á frumtóni tóntegundarinnar (grunntóni I. sætis)
Fullgerður aðalendir = IV (í grunn-,eða sexundarstöðu) - V-I eða
ii (í grunn-, sexundar-, eða fersexundarstöðu) - V - I
Fullkominn, fullgerður aðalendir = Önnurhvor gerðin af fullgerða aðalendinum + að sópran endar á frumtóni tóntegundarinnar.

15. juni VII. Moll

2006-04-28T10:54:00.000Z

Þá er komið að því, mollinn er mættur á svæðið með sína hækkuðu 6. og 7. tóna. Þessir tveir tónar og birtingarmynd þeirra eru nú einu sinni það snúnasta sem nemandinn fæst við, í bili a.m.k. Reglurnar um þá eru raunar mjög einfaldar og rökréttar en hafa samt sem áður valdi ýmsum hugarangri. Ef þið hafið það í huga að 6. og 7. tónnin voru hækkaðir aðeins í einum tilgangi þá er e.t.v. auðveldara að muna regluna. Hækkunin er hugsuð til þess að geta búið til góðan enda - lagt ríka áherslu á frumtón tóntegundarinnar. Þess vegna gengur hækkaður 6. tónn alltaf og eingöngu uppá hækkaðan 7. tón og þaðan upp á 1. tón. Ég hef stundum rekið mig á það að fólk telur nauðsynlegt að byrja á hækkuðum 6. tóni þegar að hækkuðu tónarnir eru notaðir, en það er misskilningur. Hækkaður 7. tónn sem gengur upp á 1. tón er mun algengari sjón en hækkaður 6. - hækkaður 7. - 1. tónn. Ég kalla þetta rúllustigakerfið. Þú getur stokkið inn í rúllustigann (þó ekki breytt tónbil) en verður svo að fylgja honum alla leiðina upp.
Óhækkuðu tónarnir eru mun frjálslegri í hegðun og hægt að stökkva í þá jafnt sem úr þeim

19. juni Meira um moll

2006-04-28T10:53:00.000Z

Blogger enn að stríða mér svo að ég verð að skrifa restina í þessa færslu hér.
Óhækkuðu tónarnir eru minna mál eins og áður sagði, það má stökkva í þá og úr þeim, en þó má rödd aldrei fara af óhækkuðum tóni yfir á hækkaðan. Eitt atriði í þessu sambandi hefur þó flækst fyrir nemendum. Það er sem sagt hægt að skrifa hljóm með hækkuðum 7. tóni á eftir hljómi með óhækkuðum 6. tóni. Maður verður bara að passa að sú rödd sem söng óhækkaða 6. tóninn fari ekki á hækkaða 7. tóninn. Ef það er nokkur möguleiki er lang best að senda óhækkaða 6. tóninn niður á þann 5. meðan einhver önnur rödd tekur hækkaða 7. tóninn. Svo er það annað og öllu leiðinlegri regla. Hún segir að á eftir hljómi sem inniheldur óhækkaðan 7. tón megi ekki skrifa hljóm með hækkuðum tóni af nokkru tagi. Ástæðan er sú að óhækkaða 7. tóninn er aðeins að finna í hreinum moll. Við getum nefnilega ekki farið af hljómi sem aðeins til í einni moll-gerð yfir á hljóm sem ekki er til í sömu moll-gerð. Flókið? Tökum annað dæmi: ii (annað sæti moll) er aðeins til í laghæfum moll. Við getum því ekki farið af því yfir á sæti sem ekki er til í laghæfum moll. III+ er bæði til í hljómhæfum- og laghæfum moll. Af því sæti getum við farið á önnur sæti þessara beggja moll-gerða sé reglum um raddfærslu fylgt (rúllustiganum). Við komumst hins vegar ekki af III+ á sæti sem aðeins eru til í hreinum moll. Ég veit að þetta lítur ansi flókið út á ritmáli, en ég get e.t.v. útskýrt þetta betur í tímanum.
Hækkuðu sætin tvo #vi° og #vii° voru ekki notuð í fyrsta verkefninu vegna þess að þau er ekki hægt að nota nema að nýta sér hljómhvörf. Þið kunnið vitaskuld regluna um minnkuðu fimmundina afturábak og áfram. Hana þarf að undirbúa með rödd úr hljómnum á undan hún liggur yfir í minnkaða hljóminn og leysist svo niður skref á grunntón sætisins hreinni fimmund neðar. Þegar við erum að fást við moll, þá þurfum við að glíma við þrjú minnkuð sæti, í stað aðeins eins í dúr. Við höfum ii° sem er nákvæmlega sami pakki og vii° í dúr. Inniheldur enga breytta tóna og krefst því engra sérstakra viðvarana í þessum pistli hér. Það skrýtna eru #vi° og #vii°. Þar eigum við nefnilega í höggi við tvö vandamál samtímis. Annarsvegar minnkuðu fimmundina og þeim reglum sem því fylgja og hinsvegar þurfum við að meðhöndla hækkuðu tónana eftir rúllustigareglunum. Hvað gerum við þá. Jú við gerum það sem er eðlilegast í svona tilfelli. Við leysum annað vandamálið í einu. Á eftir hækkuð sæti kemur því næst hljómur þar sem minnkaða fimmundin gengur niður skref og svo í hljómnum þar á eftir færum við svo hækkaða tóninn samkvæmt rúllustigareglunni. Formúlurnar fyrir hækkuðu - minnkuðu hljómana er því svona: Á undan #vi° koma annaðhvort i eða III+. #vi° leysist svo niður fimmund á ii. Á undan #vii° koma annaðhvort ii eða IV. #vii° leysist svo á
III+ Þegar þið farið að prófa þetta þá sjáið þið strax að annað hvort er það hækkaða - minnkaða sætið sem þarf að vera í hljómhvörfum, eða þá að lausnarhjómurinn verðu í hljómhvörfum. Þetta stafar af því að ekki má stökkva úr hækkuðu tónunum og þegar við látum þá liggja yfir í lausnarhljóminn getur það farið svo að lausnarhljómurinn verði í hljómhvörfum. T.d. leysist #vii° í grunnstöðu á III+6/4 því að hækkaði tónnin er í bassanum í minnkaða hljómnum. Við geymum hann í sömu rödd á meðan við leysum minnkuðu fimmundina og því verður hann að fimmund III+. Þetta er orðið algerlega yfirfullt af flóknum og löngum orðum. Munið bara eitt: Aldrei tvöfalda hækkuðu tónana, annars endið þið á að skrifa samstígar áttundir og einundir og það finnst mér svo leiðinlegt. Gangi ykkur vel.

22. juni. VIII. Sjöundarhljomar durs

2006-04-28T10:52:00.000Z

Sæl verið þið öll
7undarhljómarnir í dúr eru oft eins og notalegt sumarregn eftir moll-stórhríðina. Þeir byggja semsagt á þeirri einföldu reglu sem við lærðum í fyrsta tíma og var kennd við vii°
1) Undirbúum ómstríða tóninn (í þessu tilfelli sjöundina), með því að láta hann liggja úr hljómnum á undan
2) Leysum ómstríða tóninn niður um skref á sætið fimmund neðar. Það táknar að sjöundin sjálf gengur á þríund hljómsins sem á eftir kemur.

Við getum undirbúið 7undina með grunntóni, þríund eða fimmund hljómsins á undan

Þegar að kemur að því að undirbúa vii°7 (munið að ég get ekki sett strik í gegnum litla hringinn)
þarf bæði að undirbúa 7undina og minnkuðu fimmundina. Til þess notum við ii eða IV og leysum svo á iii

Þegar skrifaðir eru dúr- eða moll hljómar með sjöund má sleppa fimmundinni úr hljómnum.
Skiljanlega er minnkaða fimmundin nauðsynleg í minnkuðum hljómum.

Gætið ykkar að leysa ekki 7undarhljóm í grunnstöðu á hljóm í sexundarstöðu. Þá myndast leiddar áttundir (BÖSE SIEBEN)

Gangi ykkur vel

26. juni IX. Sjöundarhljomar molls

2006-04-28T10:51:00.000Z

Sjá nánar síðar.

29. juni Meira um sjöundarhljoma i moll

2006-04-28T10:50:00.000Z

Sjá nánar síðar.

3. juli X. Niðurlög, viðbætur æfingaprof

2006-04-28T10:48:00.000Z

Sjá nánar síðar

6. juli - Farið yfir æfingaprof

2006-04-28T10:47:00.000Z

Farið í gegnum æfingaprófið og betur farið í einhver óskýr atriði.

10. juli - PROF

2006-04-28T10:43:00.000Z

Prófið er í þremur liðum:
Moll verkefni sem gildir 50%
Dúr verkefni sem gildir 30%
og hljómakort 20%

KRÆKJUR A NAMSEFNIÐ

2006-04-21T15:19:00.000Z

Ég var rétt í þessu að skella inn krækjum á námsefnið hér á spássíunni hægra megin. Um er að ræða 2 pdf skjöl, annað fyrir hljómfræði 1 og hitt fyrir hljómfræði 2. Ég á eftir að bæta nokkrum kórölum inn fyrir hljómfræði 2 og svo kannski einhverju fleiru ef nauðsyn krefur.
Fylgist með hvað gerist næst!
Kveðja
Tryggvi M.B.

SUMARNAMSKEIÐ I HLJOMFRÆÐI 2006

2006-04-20T12:45:00.000Z

Sæl verið þið öll
Á þessari bloggsíðu verður hægt að nálgast upplýsingar um tíma, sækja kennslugögn og jafnvel spyrja einhverra spurninga.
Gott væri ef þið kíktuð á þessa síðu einu sinni á dag meðan á námskeiðinu stendur, ef ske kynni að eitthvað hefði nú breyst o.þ.h. Einnig getið þið látið mig vita hér á síðunni ef þið komist ekki í tíma, en það er auðvitað mjög slæmt að missa úr tíma. Við erum nefnilega að fara yfir heilsárs kennsluefni á 6 vikum og vinna rúmlega hálfsárs heimavinnu á sama tíma. Þetta er því ekkert sumardútl sem nú fer í hönd. Þetta verður skemmtilegt hörkupúl í 6 vikur þar sem lítið má útaf bera. (Þetta er reyndar farið að hljóma eins og lýsing á líkamræktarnámkseiði).
Eitt væri nú gott að þið gerðuð og það er að kaupa ykkur kennslubókina „HLJÓMFRÆÐI I, frumtök“ eftir þá Guðmund Hafsteinsson og Snorra Sigfús Birgisson. Hún fæst í Tónastöðinni og Mál og Menningu og eflaust á fleiri stöðum.
Læt heyra frá mér sem fyrst og skelli þá inn verkefnaheftinu.
Kær kveðja
Tryggvi M. Baldvinsson